Starożytny Rzym poprzez wieki:

Cesarstwo nicejskie, Despotat Epiru i Despotat Morei

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Dzieje miasta Rzym i imperium rzymskiego zostały opisane w następujących artykułach:

Królestwo rzymskie – dzieje miasta Rzym i państwa rzymskiego do roku 509 p.n.e.
Republika rzymska – losy państwa rzymskiego w latach 509-27 p.n.e.
Cesarstwo rzymskie – historia imperium rzymskiego od 27 p.n.e. do 395 n.e. oraz
Cesarstwo zachodniorzymskie od 395 roku do jego końca w 476.

Do ważniejszych dat związanych z Rzymem zalicza się także:

15 marca 44 p.n.e. – śmierć Juliusza Cezara,
212 – nadanie obywatelstwa rzymskiego wszystkim wolnym mieszkańcom Imperium przez cesarza Karakallę,
313 – zezwolenie przez Konstantyna I Wielkiego na swobodne wyznawanie chrześcijaństwa (edykt mediolański).

Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą znad rzeki Tyber. Państwo rzymskie zasiedlali najpierw Etruskowie, którzy wykształcili wysoko rozwiniętą kulturę, byli rolnikami i kupcami, a w pewnym okresie mogli się równać nawet z Fenicjanami. Produkowali narzędzia ozdobne i praktyczne. Dzięki nim rozpowszechniła się w Italii kultura grecka. Panowanie Etrusków w tym rejonie doprowadziło także częściowo do powstania Rzymu. Wzniesiono w tym czasie Forum Romanum, które stanowiło centrum gospodarcze Rzymu. Od tego centrum powstawały ulice, domy i budynki (także świątynie). W okolicach Rzymu była bardzo urodzajna ziemia, która przyczyniła się do rozwoju Rzymu i jego okolic^{potrzebne źródło}.

edytuj Zobacz też